sobota, 15 marca 2014

Michała "w" Wójcika "Kamp i wamp"

Różowa okładka, piękna i bestia oraz wiersze poskładane z dialogów Tarantino. Dziewięć lat temu wystrzelił z książki "w" Wójcik i do dziś jest zabawa w piwnicy. Warto wrócić, ale pamiętajecie, to ino zabawa, fun.

W kampie chodzi o to, by było do dna kiepskawo, tanio, taniej od taniości. Kicz na miarę wokalisty Ich  Troje, rodziny Kiepskich i o jeden krok dalej. Zabawa.

nora

węże we mnie wpełzają
plują białym jadem

gady obrzydliwe
do których
są doczepione
ciała mniej istotne

te ciała mają imiona
- czasem mnie to smieszy
bo ja uważam się
za norę - nic więcej

Morze czerwone

on jak pies
merda ogonem
między moimi udami

to jet dziura
w całym
- ja bardzo przepraszam

co miesiąc
przechodzą
przeze mnie
tłumy żydów
pod przewodnictwem
mojżesza.


Michał "W" Wójcik, "Kamp i wamp", Ha!art, Kraków 2005

wtorek, 11 marca 2014

Wiesław Niesiobędzki "Epitalamium" - wiersze znad jezioraka.

W naszym regionie życie literackie zdechło na dobre. Nie wiem czy kiedykolwiek istniało. To, o czym wspomina sam Wiesław Niesiobędzki, że gościł nad Jeziorakiem Edwarda Stachurę nie musi o niczym świadczyć. Znam jednak podania ludowe o tym, że w Iławie odbywały się spotkania autorskie z pisarzem Stachurą.

W Suszu sam raz jeden zorganizowałem, zaprosiłem redakcję olsztyńskiego Portretu do Suskiego Ośrodka Kultury, ale to było w roku 2000. Trzy lata później w suskim gimnazjum gościł poeta Krzysztof Kowalewski, również na moje zaproszenie. To jednak incydentalne wieczory autorskie niewiele wnoszące do życia społeczności.

Bywa, być może, że od czasu do czasu jeden z ludowych, lokalnych poetów odczyta coś swojego w zaprzyjaźnionym domu kultury lub w bibliotece, ale to również niczego nie wnosi do życia literackiego. 
Tymczasem w Iławie mieszka nadal Wiesław Niesiobędzki, lokalny wieszcz, który w 2012 roku postanowił kolejny raz wysłać do czytelników kwiatki swoich wierszy. Tom wierszy zatytułowany EPITALAMIUM rozpoczynają słowa Goethego o tym, że nasze myśli ciągle coś kombinują. To swoiste zaproszenie do zabawy z myślami poety. Pierwszy wiersz to wersy:

"Poeta wtedy pisze wiersz
gdy pustka w nim zadźwięczy"

Zgodzę się, że brzmi to groźnie, w końcu nie chciałbym obcować z pustką poety. Po chwili okazuje się, że to, co poeta ma do wyjawienia nie ma nic wspólnego z wierszami. Robi się tajemniczo i niepewnie. 

Drugim wierszem Wiesław Niesiobędzki nie zadziwia, właściwie ugruntowuje się moje przekonanie, że książka będzie obfitowała w tkliwe frazy o urokach Jezioraka, trzcin, krzaków.

A jednak...

Jednak pojawiają się również wiersze prawdziwsze, choćby "Gnoza". Nie skąpi autor i tu swojej nieco sztucznej frazy, nazbyt teatralnej, jak na mój gust:

"To sny są
ta cicha obrazów mowa"

i zaraz potem, jakby dla kontrastu, składnia się odpompowuje

"pamięć czasu gdy człowiek 
był całkiem obcy na Ziemi."

Wiesław Niesiobędzki po zrzuceniu sztywnego gorsetu iławskiej przyrodu (pięknej jak zawsze) staje się ciekawym poetą. To liryka człowieka stojącego już po stronie jednak niepewności. Na szczęście nie zarzuca nas pytaniami. Poeta w ogóle wydaje się być zmęczony słowem. To dobrze. Bo nie lubimy poetów marudzących, użalających się nad sobą lub nadmiernie epatujących swoją złością na aktualną politykę. 

To bezpośrednia liryka, która nie nudzi. I chociaż nie przypominają te wiersze współczesnej poezji ze stajni Biura Literackiego czy poznańskiej biblioteki, to stanowią ciekawe źródło wiedzy na temat naszego życia wewnętrznego tłukącego się pod "dogasającą podniebnością", gdzie "łasi się do świtu światło urodzajne i jezioro do słońca".

Co prawda przyroda jest w tej książce dużą inspiracją, ale dzięki niej właśnie Niesiobędzki dużo mówi o ludziach żyjących na naszym terenie. Ciągła niepewność, ciężki start w cokolwiek, jakaś fantazyjna lekkość w dźwiganiu ciężkiej codzienności. Wody Jezioraka stanowią również pewną ucieczkę do miejsca, w którym nic nie trzeba. Czytając wiersze z tomu EPITALAMIUM uśmiechałem się na myśl, jak często tracę bez wielkiego żalu coś, na co ciężko pracowałem. 


Dziedzictwo

Młodzieńcze
zajrzy ci kiedyś w oczy
mężczyzna taki jak ty
jakiej wtedy
nie złamiesz przysięgi
jakiej nie zapomnisz
miłości

Młodzieńcze
chociaż dziwisz się się
coraz bardziej
że kiedyś byłeś
taki naiwny
świat jest zawsze
taki jak ty
taki sam
i identyczny


Wiesław Niesiobędzki, "Epitalamium" Wydawca: Kowalski Pro-Media, Katowice 2012


piątek, 7 marca 2014

Maxime Chattam, „Upiorny zegar”

Główny bohater powieści to Guy de Timee, dobrze zapowiadający się pisarz, już znany, szczęsliwy ojciec i mąż. Postanawia jednak uciec przed życiem pełnym sukcesów, ustabilizowanym i przewidywalnym. Odchodzi nic nie mówiąc, przenosząc się do dzielnicy prostytutek, gdzie wynajmuje pokój mieszkalny  w burdelu. Paryż roku 1900 kręci się wokół Wystawy Światowej prezentującej najnowsze dokonania w dziecinie techniki.

Maxime Chattam ręką mistrza maluje ciemny, chłodny i ciągle ezoterycznie przymglony Paryż, który wydaje na świat okrutne zbrodnie. Jedna z nich dokonuje się w Buduarze zamieszkiwanym przez Guya. Okrutnie zamordowaną okazuje się sympatyczna prostytutka Milaine. Policja ociąga się w swoim dochodzeniu, jakby coś ukrywa, nie bardzo się chce dwóm komisarzom, wobec tego do akcji wchodzą przyjaciele prostytutki – Guy i  jej koleżanka po fachu Faustine.

Po pierwsze w ksiązce spotkamy ciekawe, pociągające osbistości, jak Król Wszarzy. Bardzo wyraźnie nakreślone rysy psychologiczne, acz nie zawsze jednoznaczne. Wszystko jednak nie ucieka formule jasnego thrillera. Szcególnie główna postać zasługuje na odrębny akapit.

Gay jest pisarzem, który buntuje się przeciwko swojemu życiu. Jakby bał się, że stabilizacja odbierze mu wenę, sens pisania, właściwie już go gubił. Jako pisarz potrzebuje w sobie człowieka żyjącego na krawędzi, nie zaś dobrze ubranego i wykarmiongo salonowca odcinającego kupony od dotychczasowych osiągnięć. W swoich rozważaniach na temat natury zabójcy nazwanego przez siebie Hybrisem często przywołuje myśl, że ON pisarz jest tożsamy z NIM dedetktywem czy nawet z samym zabójcą. Szybko okazuje się bowiem, że śledzenie, deptanie po piętach mordercy, przenikanie do brutalnego świata prostytutek, złodziei, płatnych zabójców, całego tego niechcianego marginesu zastepuje Guyowi pisanie. Właściwie pisanie przestaje być potrzebne, nawet jeśli bohater deklaruje, że kontynuuje dochodzenie na potrzeby powieści. Zdaje się, że woli żyć niż pisać. Szybko też okazjuje się, że życie jest bardziej niebezpieczne. To co miało być inspiracją, czyli dochodzenie, staje się jedynym celem.

Powodem ucieczki od życia jest również lęk przed odpowiedzialnością, co przyznaje przedstawiając się jak Guy – tchórz. Boi się, że nie sprosta wymaganianiom wizerunkowym stawianym przez salony. Ucieka w wolność.

Każdy bohater ma tu swoją przeszłość dokładnie analizowaną przez domorosłego dedektywa. Nawet Hybris doczekał się tu portretu psychologicznego budowanego np. na podstawie pisma. Chattam stworzył powieść bogatą w wydarzenia nie tylko ociekające krwią. To również powieść o Paryżu początku XX wieku, czyli świecie przepełnionym ekstremistami w postaci anarchistów, bulanżystów, antysemitów dokonujących ataków terrorystycznych. To Paryż spotkań ezoterycznych, koterii i budującej się ekstraklasy znudzonych i żądnych wrażeń kapitalistów. Ludzie ci, nie mniej od Hybrisa-swoistego Kuby Rozpruwacza, tworzą atmosferę napięcia, ciągłego zagrożenia. Jednocześnie nie można się oprzeć wrażenieniu, że pisarz w swoim portertowaniu ekstremistów chce powiedzieć, że to bardzo podobna sytuacja do obecnej, czyli po stu latach nic się nie zmieniło, prócz tego, że natsroje wrogości, przepychania się ze swoimi racjami, wykorzystywanie idei do walk politycznych wywołało dwie wojny światowe i wiele pomniejszych. Opium, zabójcy, bieda przedmieść, prostytucja, smród tylko potęguje atmosferę niepewności.

Jak przystało na dobrą literaturę kryminalną główny bohater ma przy swoim boku kobietę, z którą stosunki nie są określone. Ona jest i mu pomaga, jak będzie zobaczymy, jak poczytamy.

Świetna, bogata w wydarzenia i postacie powieść kryminalna osadzona w realiach Paryża sprzed ponad stu lat. Dawno nie czytałem takiego kryminału. Jeżeli inne książki Chattama są tak staranne, to ma on nowego fana



Maxime Chattam, „Upiorny zegar”, Wydawnictwo Sonia Draga 2012


sobota, 1 marca 2014

Helikopter 3/2014

http://opt-art.net/helikopter/

W numerze:

Volker Braun, Paweł „Kelner” Rozwadowski, Elżbieta Lipińska, WH, Sławomir Elsner, Filip Zawada, Marek Kołodziejski, Mirosław Drabczyk, Jarosław Jachimowicz (wywiad) oraz Izabela Kawczyńska.

środa, 26 lutego 2014

Hakan Nesser, "Kobieta ze znamieniem"... znamiona nudy

Nudzi mi się wyraźnie. W piwnicy znów kryminalnie. W chorobie, kiedy to człowiek nie może się skupić, wysilić umysłowo, kryminał Nessera sprawdza się w dechę. Szybka akcja, grad ciosów. Zadnych odcieni szarości. Jedziemy z koksem ciągle do przodu, ku rozwiązaniu zagadki, która zresztą dość szybko przestaje być zagadką. Nesser pozwala, albo mu się to wymknęło spod kontroli, domyślać się jaka płeć i dlaczego dokonuje zabójstw. Wygrywa kombinując w konfiguracjach rodzinnych. 

Fabuła rozopczyna się pogrzebem jej matki. Jej, czyli kogo? Nie od razu ma autor pragnienie nam to wyjawić. Pogrzeb jest szary i tuzinkowy jak jej życie. Życie i śmierć mają tu ten sam mianownik, powiedzmy z pewną przesadą. Córka wspomina podczas tej mutnej uroczystości słowa matki proszącej o to, by córka zrobiła coś wielkiego, coś czemu można przyklaskiwać po śmierci.

Niedługo potem od strzałów w klatkę piersiową oraz w krocze ginie mężczyzna. Wcześniej otrzymywał anonimowe telefomy, nie do kónca głuche, ponieważ dało się słyszeć melodię, jakąs melodię. 
Do akcji wkracza śledczy Van Veeteren wraz ze swoją ekipą. Po raz czwarty na polskim rynku wydawniczym węszy ów komisarz.

Lubię kryminały pozwalające być po stronie przestępcy, bo zło poiąga wszystkich a jeśli odgywa się w książce lub w filmie to tym bardziej mamy ochotę przyklaskiwać zemście, dawać upust własnej frustracji.

Nie jestem stałym czytelnikem tego gatunku i tego autora. Polecam jednak wszystkim będącym w chorobie, w jakimś tam bólu, bo ta narracja i niezawiła fabuła pozwalają zapomnieć o sobie. 

A tego w piwnicy życzymy sobie zawsze najbardziej.



Hakkan Nesser, "Kobieta ze znamieniem",  Wydawnictwo Czarna Owca 2013

niedziela, 23 lutego 2014

"Chiny? Dlaczego nie..." Relacja z podróży

Chiny to tajemniczy kraj. Wielki i owładnięty przez kung fu. Takie miałem o Chinach mniemanie od dziecka, co powodowało, że od rana spoglądałem na wschód. Uczyłem się sam technik kopania, blokowania i tym podobne, by stać się Chińczykiem fruwającym między drzewami. O podróży raczej nawet nie marzyłem. A tu okazuje się, że matka z córką podejmują decyzję w jednej chwili i wyruszają w podróż do Chin. Prwdopodobne, że to jedynie fikcja literacka, ale daje smak.
Dwie kobiety wyruszają w dwutygodniową podróż, pokonując 8 tysięcy kilometrów, zwiedzając jedną z najstarszych kultur świata. W oparciu o swoje wrażenia piszą książkę, która wciąga i daje rozeznanie w kulturze Chin. W ciągu dwóch tygodni miały okazję poznać niezwykłą kuchnię tego kraju, o której niewiele wiemy, mimo barów orientalnych obecnych w Polsce od lat dziewiędziesiątych ubiegłego stulecia. Zwracają uwagę, że smaki docierające do Europy to już tylko mdławe odbicie orginału. Zresztą, to co z Europy dostaje się na daleki wschód również nie wiele ma wspólnego z prawdą o smaku, żeby podać tylko przykład brzoskwiń, jakimi gospodyni chińska chciała uraczyć nasze bohaterki. Zauważają, że nawet w ulicznej kuchni chińskiej najwazniejsza jest jakość i świeżość produktów. Zamawiana kura musi się jeszcze szamotać, by prawie na oczach klienta wpaść do garnka. Osobliwe jak cały kraj.

Malowniczy i sugestywny opis podróży pociągiem rukszą, tuk tukiem, statkiem nie pozwala odłożyć książki z powodu obiadu, serio.

Książka wciąga, choćby dlatego, ze autorki od początku nie ukrywają faktu spontaniczności a co za tym idzie zupełnej niewiedzy w temacie łącznie z niezanajomością języka. Postanawiają wspomóc się ideą couchsurfingu – w szarym skrócie, to sposób podróżowania polegający na instalowaniu się w domach otwartych na podróżnych w zamian za przygotowanie jedzenia oraz odwdziękę w postaci przyjęcia podróżnych u siebie.

Publikacja być może nie jest przepisem na to jak podróżować, nie dochodzą z niej zapachy ustępów na narciarza, ale kreśli nam widoki, na jakie musimy być gotowi podczas zwiedzania Chin. Autorki często wydają się być zadowolonymi z siebie kobietami nowoczesnymi, przed którymi nie ma granic nie do pokonania. Łatwo też ulegają urokowi obcych ziem, dzięki czemu narracja staje się wiarygodna i wciągająca. Razu jednego zauroczone obcą kulturą przywołują opowieść spotkanych obcokrajowców jakoś tam związanych rodzinnie z Polską, opowiadających jak to zapragnęli zajrzeć do Wrocławia. Niestety okradziono ich i dużo czasu spędzili na poterunku. Polski im się odechciało. Historia ta jest tak prawdopodobna, że aż trudno w nią uwierzyć w tych okolicznościach.

W książce pojawiają się ciekawostki dotyczące historii, obyczajów w tym zależności między ludźmi jakie panują w Chinach. Rodzice skazani są na starość na opiekę ze strony dzieci, co w kulturze – obecnie – rodzin jednodzietnych jest nie lada problemem. He, tu mała uwaga, autorki są tak pochłonięte urokami przyrody i kuchni, że zdobywają się na mało fortunne stwierdzenie: „Nie czas jednak dywagować nad losem najliczniejszego narodu na świecie. Pora wznieść się nad chmury i spojrzeć na wszystko z wysoka.” To po co ta mowa, drogie panie, o problemach Chińczyków? Typowe dla zadowolonych z siebie turystów.

Książkę polecam jako dobrze czytającą się relację z podróży.




„Chiny? Dlaczego nie…”, Anna Karpa, Katarzyna Karpa, Wydawnictwo Nowae Res, 2013